Du học sinh Việt Nam ở Nhật có đông không?
Khá đông, nhưng rải ra ở rất nhiều trường. Theo khảo sát tình hình du học sinh năm 2025 của Tổ chức Hỗ trợ Sinh viên Nhật Bản (JASSO) (mở trang mới), tính đến ngày 1/5/2025 có 43.366 du học sinh Việt Nam ở Nhật, đông thứ ba sau Trung Quốc và Nepal, tăng 7,5% so với năm trước. Tổng số du học sinh các nước là 408.069. Số liệu của JASSO chỉ tính người có tư cách du học (留学) đang học ở các trường bậc cao (đại học, cao học, trường chuyên môn…) và cơ sở đào tạo tiếng Nhật.
Tính chung mọi quốc tịch, nhóm đông nhất học ở cơ sở đào tạo tiếng Nhật (140.174 người), tiếp theo là trường chuyên môn (106.829), bậc đại học (92.442) và cao học (60.013). Mỗi loại trường có nhịp học và cách sinh hoạt riêng, nên cách kết bạn cũng nên đi theo loại trường bạn đang học.
Học trường tiếng Nhật thì kết bạn thế nào?
Hãy tận dụng lớp học, kể cả những bạn cùng lớp đến từ nước khác. Với bạn nước ngoài, tiếng Nhật là ngôn ngữ chung, nên mỗi lần nói chuyện vừa là luyện tiếng vừa là làm quen. Cơ hội tốt thường nằm ở những việc làm chung: học nhóm trước kỳ thi năng lực tiếng Nhật (JLPT), chuẩn bị tiết mục cho sự kiện của trường, cùng đi làm thủ tục hay đi tìm chỗ làm thêm.
Hãy hỏi giáo viên hoặc phòng giáo vụ về lớp tiếng Nhật cộng đồng và sự kiện của hiệp hội giao lưu quốc tế (国際交流協会) gần trường. Ở đó bạn gặp người Nhật sống trong khu vực, điều mà lớp học ở trường ít khi mang lại. Nếu bạn vừa mới sang, các bước trong bài mới sang Nhật làm sao để kết bạn, từ văn phòng thành phố đến hiệp hội giao lưu quốc tế, áp dụng được cho cả du học sinh.
Trường tiếng là một chặng ngắn: sau khi tốt nghiệp, bạn cùng lớp tỏa đi trường chuyên môn, đại học hoặc đi làm ở nơi khác. Giữ nhóm chat của lớp và hẹn gặp lại định kỳ để bạn bè ở chặng này không mất liên lạc khi mỗi người một ngả.
Lên đại học hoặc trường chuyên môn thì tìm bạn ở đâu?
Ở đại học, nơi dễ có bạn nhất ngoài giờ học là サークル (circle). サークル là câu lạc bộ do sinh viên tự lập để sinh hoạt theo sở thích như thể thao, âm nhạc, tình nguyện hay giao lưu quốc tế, và thường thoải mái hơn 部活, loại câu lạc bộ tổ chức chặt và luyện tập dày hơn. Các サークル thường tuyển thành viên rầm rộ vào đầu năm học tháng 4; nếu bạn nhập học tháng 10 hoặc lỡ đợt tuyển, cứ nhắn hỏi trực tiếp.
Nơi thứ hai nên đến là phòng hỗ trợ du học sinh của trường (thường gọi là 留学生センター hoặc phòng giao lưu quốc tế). Hãy hỏi trường có chương trình tutor hay buddy ghép sinh viên Nhật với du học sinh không, và sắp tới có tiệc giao lưu, chuyến tham quan hay hoạt động tình nguyện nào không. Lên năm trên, nhóm nghiên cứu (ゼミ) và phòng thí nghiệm trở thành vòng bạn gần nhất, vì mọi người gặp nhau hằng tuần.
Trường chuyên môn (専門学校) thì khác: lớp cố định, lịch học dày và nhiều giờ thực hành theo nhóm, nên bạn cùng lớp chính là vòng bạn chính. Làm phần việc nhóm của mình đúng hạn là cách nhanh nhất để được tin tưởng, và sự tin tưởng trong việc nhỏ thường đi trước tình thân.
Ngoài ra, có các hội và nhóm sinh viên Việt Nam hoạt động ở một số trường và khu vực. Hỏi anh chị khóa trên hoặc phòng hỗ trợ du học sinh để biết hội nào đang thực sự hoạt động. Khi tìm qua mạng, hãy kiểm tra trang đó có đúng do hội quản lý không, vì trang web cũ của một số tổ chức có thể đã bị bỏ hoặc đổi chủ.
Đi làm thêm có giúp kết bạn không, và được làm bao nhiêu giờ?
Có. Ở chỗ làm thêm (baito, アルバイト), bạn gặp cùng một nhóm người theo ca, và đây thường là nơi dễ nói chuyện với người Nhật cùng tuổi. Chọn chỗ có ca tương đối cố định để gặp lại cùng đồng nghiệp; vài bữa ăn sau ca là đủ để từ đồng nghiệp thành bạn.
Làm thêm cũng có giới hạn rõ ràng. Theo hướng dẫn của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (ISA) về giấy phép làm thêm cho du học sinh (mở trang mới), du học sinh cần có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú (資格外活動許可); với giấy phép chung (包括許可), thời gian làm không quá 28 giờ mỗi tuần, và không quá 8 giờ mỗi ngày trong kỳ nghỉ dài của trường. Nếu chưa chắc trường hợp của mình, hãy hỏi trường hoặc Trung tâm thông tin tổng hợp về cư trú của ISA (mở trang mới) (0570-013904, ngày thường 8:30–17:15, có tiếng Việt).
Giữ giờ làm trong giới hạn không chỉ để giữ tư cách lưu trú. Phần thời gian còn lại sau giờ học và giờ làm cũng chính là thời gian cho bạn bè và cho giấc ngủ.
Du học ở Tokyo và ở tỉnh khác thì tìm bạn khác nhau thế nào?
Ở Tokyo có nhiều trường và nhiều hoạt động hơn; ở tỉnh nhỏ, người Việt sống gần bạn ít hơn nên bạn phải chủ động hơn. Tại Tokyo, 22 quận và thành phố có hiệp hội giao lưu quốc tế (mở trang mới) với lớp tiếng Nhật, sự kiện giao lưu và tư vấn; cái khó thường là thời gian đi lại giữa nhà, trường và chỗ làm thêm. Trang kết bạn người Việt tại Tokyo tổng hợp thêm thông tin theo khu vực.
Ở Fukuoka có Tổng Lãnh sự quán Việt Nam (mở trang mới) đặt tại quận Hakata, và trung tâm FUKUOKA IS OPEN (mở trang mới) (0120-279-906, miễn phí) tư vấn đời sống và việc làm cho cư dân nước ngoài, có tiếng Việt. Trang kết bạn người Việt tại Fukuoka có thêm chi tiết về thành phố này. Ở các tỉnh nhỏ hơn, hiệp hội giao lưu quốc tế của tỉnh và kênh online là hai cách chính để gặp người ngoài trường; trang kết bạn người Việt tại Nhật so sánh các kênh đó.
Tìm Bạn là một lựa chọn cho phần online: web app dành cho người Việt từ 18 tuổi đang sống ở Nhật, gợi ý người ở gần trước nhưng vẫn cho bạn khám phá người Việt ở mọi tỉnh, và chỉ cho nhắn tin khi cả hai cùng thích nhau. Bạn chọn mục đích là kết bạn, hẹn hò hay tìm mối quan hệ nghiêm túc, và người khác chỉ thấy khu vực gần đúng của bạn.
Học và làm thêm kín lịch thì lấy đâu thời gian cho bạn bè?
Hãy gắn bạn bè vào những việc bạn vẫn phải làm, thay vì đợi có ngày rảnh. Việc này nên làm sớm: trong khảo sát cư dân nước ngoài năm tài khóa 2025 của ISA (mở trang mới), nhóm có tư cách du học có tỉ lệ thường xuyên hoặc luôn cảm thấy cô đơn là 9,6% (tính chung mọi quốc tịch), cao nhất trong các tư cách lưu trú được thống kê.
Vài cách làm thực tế:
- Học nhóm ở thư viện hoặc quán cà phê trước kỳ thi.
- Nấu ăn chung ở share house hoặc ký túc xá, mỗi người góp một món.
- Rủ nhau đi siêu thị, chạy bộ hoặc giặt đồ ở tiệm giặt tự động.
- Giữ một buổi cố định mỗi tuần cho bạn bè, ví dụ tối Chủ nhật.
- Dùng kỳ nghỉ dài để đi chơi cùng nhau, thay vì xếp kín ca làm đến sát giới hạn.
Nếu cuối tuần thường ở một mình và thấy buồn kéo dài, bài sống ở Nhật một mình có thêm gợi ý và nơi có thể tìm hỗ trợ bằng tiếng Việt.
Những cái bẫy nào hay nhắm vào du học sinh?
Hai kiểu bẫy được cơ quan chức năng của cả Việt Nam và Nhật Bản cảnh báo là lời mời kiếm tiền nhanh và yêu cầu mua, mượn tài khoản ngân hàng hay thẻ cư trú. Người đưa ra lời mời có thể là người quen qua mạng, cũng có thể là người cùng quê.
- Tài khoản ngân hàng. Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Fukuoka (mở trang mới) cảnh báo việc du học sinh, thực tập sinh mua bán, chuyển nhượng tài khoản ngân hàng Nhật là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể dẫn đến trục xuất hoặc bị truy tố. Khuyến cáo "4 không": không mua bán, chuyển nhượng tài khoản và thẻ; không chuyển ID, mật khẩu ngân hàng trực tuyến cho người khác; không cho mượn thẻ hay dùng tài khoản của mình để rút, chuyển tiền hộ; khi về nước thì hủy ngay tài khoản và thẻ. Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản (NPA) cũng nhấn mạnh chuyển nhượng tài khoản là phạm tội (mở trang mới), dù có nhận tiền hay không.
- Thẻ cư trú (在留カード). Sở Cảnh sát Tokyo (mở trang mới) nhắc: không cho người khác mượn hay đưa thẻ cư trú của mình, cũng không mượn hay nhận thẻ của người khác.
- "Việc nhẹ lương cao" (闇バイト). Theo Sở Cảnh sát Tokyo (mở trang mới), tin tuyển dụng dùng những chữ như 「高額」「即日現金」「書類を受け取るだけ」 là dấu hiệu nguy hiểm; khi đã gửi ảnh giấy tờ, người bị tuyển có thể bị dọa đến nhà hay làm hại gia đình để ép làm tiếp. Số liệu năm 2025 của NPA (mở trang mới) cho thấy trong các vụ lừa đảo đặc biệt (特殊詐欺), vai trò thường gặp nhất của người Việt bị bắt là người rút tiền ở ATM (出し子). Ai nhận làm những việc này là người phạm tội, dù lúc đầu chỉ nghĩ mình đi làm thêm.
Nếu đã lỡ gửi giấy tờ hoặc đang bị đe dọa, hãy liên hệ cảnh sát; số tư vấn không khẩn cấp là #9110. Trước khi đưa cho ai bất kỳ thông tin gì, xem thêm những thông tin cá nhân không nên chia sẻ quá sớm.