Romance scam là gì? Những dấu hiệu lừa đảo tình cảm cần chú ý

Romance scam diễn ra theo kịch bản nào?

Hầu hết các vụ đi theo cùng một trình tự, chỉ khác lời thoại. Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản (NPA) (mở trang mới) mô tả bảy bước; ghép với các biến thể mà cảnh sát tỉnh Toyama ghi nhận, kịch bản thường là:

1. Làm quen bằng tin nhắn riêng trên ứng dụng hẹn hò, Instagram hoặc Facebook, từ một hồ sơ ảnh đẹp, nghề nghiệp ổn định.
2. Rủ sang ứng dụng khác, thường là LINE.
3. Tạo tình cảm: nhắn từ sáng đến tối, xưng hô như người yêu dù chưa từng gặp, kể hoàn cảnh riêng, nói về tương lai chung.
4. Đưa ra lý do cần tiền: "đầu tư vì tương lai hai đứa", tiền vé máy bay để sang gặp bạn, phí hải quan cho món quà đang gửi, một khoản vay gấp.
5. Tăng dần số tiền. Khoản đầu nhỏ, có khi còn "có lãi", để bạn yên tâm chuyển nhiều hơn.
6. Đòi thêm phí: muốn rút tiền đầu tư phải nộp thêm các loại phí; món quà "bị giữ ở hải quan" cần thêm tiền.
7. Biến mất khi bạn không thể trả thêm hoặc bắt đầu nghi ngờ.

Phần lớn các vụ đi kèm lời mời đầu tư. Phân tích năm 2023 của NPA (mở trang mới) cho thấy 72,4% vụ lừa đảo tình cảm đòi tiền dưới danh nghĩa đầu tư, chiếm 86,0% tổng thiệt hại (năm đó NPA chỉ thống kê các vụ kẻ gian tự nhận là người nước ngoài hoặc sống ở nước ngoài). Kịch bản này được phân tích riêng trong bài dấu hiệu lừa đảo đầu tư trong các cuộc trò chuyện làm quen.

Kịch bản bằng tiếng Việt cũng tồn tại. Bộ Công an Việt Nam cảnh báo (mở trang mới) các tài khoản ảo dùng ảnh hấp dẫn, tự nhận là bác sĩ hay kỹ sư công nghệ thông tin làm việc ở nước ngoài, làm quen trong các nhóm Facebook rồi dẫn dắt sang "sàn" chứng khoán, tiền ảo.

Lừa đảo tình cảm ở Nhật đang xảy ra nhiều đến đâu?

Số vụ lừa đảo tình cảm qua mạng tăng gần một nửa trong năm 2025 và giữ ở mức cao trong năm 2026. Bảng dưới lấy từ số liệu chính thức năm 2025 (mở trang mới) và các báo cáo tạm tính (暫定値) năm 2026 của NPA; số năm 2026 có thể còn được điều chỉnh.

Đây là số vụ cảnh sát biết đến (認知件数); những vụ không được trình báo không nằm trong thống kê. Chi tiết của năm 2025 cho thấy kẻ lừa đảo tiếp cận ai và bằng cách nào:

• Nơi bắt đầu: ứng dụng hẹn hò 32,7%, Instagram 22,8%, Facebook 18,6%, TikTok 8,3%; 92,8% vụ bắt đầu bằng tin nhắn riêng (DM).
• Nơi lấy tiền: 93,8% vụ đang liên lạc qua LINE vào lúc nạn nhân chuyển tiền.
• Cách chuyển tiền: chuyển khoản ngân hàng chiếm 54,1% số vụ; các khoản thực chất là tiền mã hoá chiếm 40,4% số vụ và 48,6% thiệt hại. Trong 6 tháng đầu 2026 (tạm tính), tiền mã hoá đã chiếm 58,7% thiệt hại.
• Vai kẻ gian tự nhận: hay gặp nhất là nhà đầu tư, nhân viên công ty, lãnh đạo doanh nghiệp, ngoài ra có người làm ngành y, nghệ thuật, giải trí.
• Nạn nhân: phần đông ở độ tuổi 40, 50 và 60, nam giới chiếm khoảng 6/10; người ở độ tuổi 20 cũng có 303 vụ.

Dấu hiệu nào cho thấy bạn đang bị lừa tình cảm?

Dấu hiệu quan trọng nhất là tiền xuất hiện trong một mối quan hệ chưa từng gặp mặt; các dấu hiệu khác giúp bạn nhận ra sớm hơn, trước khi đến bước đó. Tổng hợp từ cảnh báo của NPA, cảnh sát tỉnh Toyama, Shizuoka và hướng dẫn an toàn của LINE:

Trong cách trò chuyện

• Chưa gặp lần nào nhưng đã nói chuyện cưới hỏi hay sống chung.
• Luôn có lý do để không gặp và không gọi: đang ở nước ngoài, bận việc, mạng yếu.
• Muốn chuyển sang LINE hoặc một ứng dụng khác từ rất sớm.
• Câu chuyện đời tư có chi tiết không khớp nhau theo thời gian.

Khi chuyện tiền xuất hiện

• Rủ đầu tư "vì tương lai hai đứa", khoe lãi từ tiền ảo, FX hay vàng và gửi link ứng dụng.
• Xin tiền vé máy bay để sang gặp bạn, hoặc tiền "phí hải quan" cho món quà đang bị giữ.
• Đột ngột gặp rắc rối và cần vay gấp, có khi kèm lời doạ "nếu không có tiền sẽ bị bắt".
• Tên chủ tài khoản nhận tiền khác với tên người đang nói chuyện với bạn.
• Nhờ bạn nhận một khoản tiền vào tài khoản của mình rồi chuyển đi nơi khác.

LINE viết trong hướng dẫn chống lừa đảo (mở trang mới) rằng nếu chuyện tiền xuất hiện ngay sau khi bắt đầu trò chuyện thì khả năng lừa đảo rất cao. Cách kiểm tra một hồ sơ, kể cả vì sao một cuộc gọi video không còn đủ để yên tâm, có trong bài nhận biết profile giả.

Có nên gửi tiền cho người mới quen online không?

Không. Với người bạn chưa gặp trực tiếp, đừng chuyển tiền, cho vay, đầu tư theo hướng dẫn hay mua thẻ quà tặng, tiền mã hoá hộ họ, dù số tiền nhỏ và lý do nghe hợp lý đến đâu. Uỷ ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) (mở trang mới) đặt thành nguyên tắc: không bao giờ gửi tiền hay quà cho người yêu mà bạn chưa gặp trực tiếp. NPA thì khuyên: chỉ cần một dấu hiệu liên quan đến tiền từ người chưa từng gặp, hãy hỏi cảnh sát trước khi chuyển khoản.

Khoản "nhỏ để thử" là chỗ nhiều người bị cuốn vào: cả NPA và Trung tâm Tư vấn Tiêu dùng Quốc gia Nhật (国民生活センター) (mở trang mới) đều mô tả bước cho khoản đầu tiên "có lãi" để nạn nhân tin và chuyển nhiều hơn. Cách từ chối không cần phức tạp: "Mình không chuyển tiền cho người mình chưa gặp." Người nghiêm túc sẽ hiểu; người giận dỗi hay giục giã sau câu đó đã cho bạn câu trả lời.

Hai việc "giúp một chút" cũng không nên nhận. Nhận tiền vào tài khoản của mình rồi chuyển tiếp: NPA cảnh báo người chuyển tiền hộ "để hỗ trợ đầu tư" có thể bị truy cứu theo Luật xử phạt tội phạm có tổ chức (組織的犯罪処罰法). Cho mượn hay bán tài khoản ngân hàng: áp phích tiếng Việt của NPA (mở trang mới) ghi rõ mua bán hoặc chuyển giao tài khoản, kể cả thẻ rút tiền và sổ, là hành vi phạm tội.

Làm sao giảm nguy cơ gặp romance scam ngay từ đầu?

Giữ nhịp chậm và giữ cuộc trò chuyện ở nơi có công cụ bảo vệ. Vì NPA coi việc sớm bị rủ sang LINE là dấu hiệu đáng ngờ, hãy nói chuyện trong ứng dụng thêm một thời gian (bài có nên chia sẻ LINE, Zalo ngay khi mới quen bàn kỹ khi nào nên chuyển). Khi đã hợp nhau, hẹn gặp ở nơi công cộng: theo định nghĩa của NPA, lừa đảo tình cảm diễn ra "mà không gặp mặt". Các nguyên tắc chung khác nằm trong cẩm nang kết bạn online an toàn ở Nhật.

Kể với một người bạn tin cậy cũng là một lớp bảo vệ: cảnh sát tỉnh Toyama (mở trang mới) lưu ý rằng khi mọi thứ diễn ra qua ứng dụng nhắn tin và ngân hàng trực tuyến, người xung quanh khó nhận ra điều bất thường.

Nếu bạn đang tìm người yêu người Việt ở Nhật, hãy chọn nơi bạn kiểm soát được ai nhắn tin cho mình. Trên Tìm Bạn, chỉ hai người cùng thích nhau mới nhắn tin được, tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo được đánh dấu và xem xét, và bạn có thể chặn hoặc báo cáo bất cứ lúc nào; chi tiết ở trung tâm an toàn.

Lỡ chuyển tiền rồi thì phải làm gì?

Ngừng chuyển thêm ngay, rồi báo cho ngân hàng và cảnh sát càng sớm càng tốt. Bị lừa không phải lỗi của bạn: những kịch bản này được dàn dựng có tính toán để đánh vào cảm xúc của bất kỳ ai.

1. Ngừng chuyển tiền, kể cả khi bị đòi "phí rút tiền", "thuế" hay "tiền phạt" để lấy lại khoản cũ. Đó thường là bước tiếp theo của cùng kịch bản.
2. Báo ngay cho ngân hàng bạn dùng để chuyển và ngân hàng nhận tiền (振込先の金融機関). Theo Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật (金融庁) (mở trang mới), Luật cứu trợ nạn nhân lừa đảo chuyển khoản (振り込め詐欺救済法) áp dụng cả cho lừa đảo tình cảm và đầu tư qua mạng khi tiền được chuyển vào tài khoản ngân hàng: tài khoản có thể bị phong toả và số dư còn lại được chia cho nạn nhân. Điều kiện là tiền chưa bị rút hết; số tiền nhận lại không được bảo đảm và thủ tục thường mất từ nửa năm trở lên.
3. Giữ bằng chứng. Chụp màn hình hồ sơ, ID LINE hoặc tên tài khoản, toàn bộ tin nhắn, đường link trang web hay ứng dụng đầu tư, biên lai chuyển khoản. Đừng xoá cuộc trò chuyện.
4. Báo cảnh sát. Gọi #9110 (ngày thường 8:30–17:15, giờ có thể khác tuỳ tỉnh) hoặc đến đồn cảnh sát gần nhất; nếu bị đe doạ hoặc đang gặp nguy hiểm, gọi 110.
5. Hỏi thêm nơi tư vấn. Đường dây 188 chỉ dẫn bạn đến trung tâm tư vấn tiêu dùng gần nhất; 法テラス (0570-078377) cung cấp thông tin pháp luật bằng tiếng Việt, thứ Hai đến thứ Sáu, 9:00–17:00.
6. Báo cáo và chặn tài khoản trên ứng dụng nơi hai người quen nhau và trên LINE, để nền tảng xử lý và người khác không bị nhắm tới. Các bước cụ thể có trong bài cách chặn và báo cáo người đáng ngờ.

Người thân đang bị lừa tình cảm thì nên nói thế nào?

Hãy nói chuyện bình tĩnh, không phán xét, và đề nghị cùng gọi #9110 để hỏi cảnh sát. Cảnh sát tỉnh Shizuoka (mở trang mới) khuyên bạn bè và gia đình khi nghe những câu chuyện như vậy thì hãy báo cảnh sát. Lời chê trách dễ khiến người đang có tình cảm giấu chuyện và tiếp tục chuyển tiền.

Thay vì khẳng định "người đó là kẻ lừa đảo", hãy hỏi những câu giúp chính họ nhìn lại: hai người đã gặp nhau chưa, tiền đang chuyển vào tài khoản đứng tên ai, ứng dụng đầu tư có thông tin chính thức không. Rồi cùng họ so bảy bước ở đầu bài với những gì đang xảy ra.