Người Việt đi làm ở Nhật đang ở những diện nào?

Ba diện đông nhất là thực tập sinh kỹ năng, lao động kỹ năng đặc định và kỹ sư, chuyên gia. Theo số liệu của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (ISA) (mở trang mới) tính đến cuối tháng 12/2025, trong 681.100 người Việt ở Nhật có 189.756 thực tập sinh kỹ năng (技能実習), 164.352 người kỹ năng đặc định (特定技能) và 121.079 người thuộc diện 技術・人文知識・国際業務. So với cuối năm 2024, số thực tập sinh giảm 10,6%, còn số người kỹ năng đặc định tăng 23,1%.

  • Thực tập sinh kỹ năng là chương trình nhận người nước ngoài sang Nhật học kỹ năng qua làm việc thực tế; theo Tổ chức Thực tập kỹ năng cho người nước ngoài (OTIT) (mở trang mới), mục đích của chương trình là hợp tác quốc tế thông qua đào tạo nhân lực.
  • Kỹ năng đặc định là tư cách lưu trú (mở trang mới) cho người có chuyên môn, tay nghề nhất định vào làm ngay trong những ngành đang thiếu lao động.
  • 技術・人文知識・国際業務, người Việt hay gọi là visa kỹ sư hoặc "gijinkoku", dành cho công việc chuyên môn như kỹ sư, nhân viên văn phòng, phiên dịch.

Mỗi diện đi kèm một kiểu sống (ở ký túc xá hay tự thuê nhà, làm ca hay giờ hành chính, ở thành phố hay vùng nhà máy), nên cách tìm bạn cũng khác. Điểm chung là nơi làm việc rất quan trọng: trong khảo sát cư dân nước ngoài năm tài khóa 2025 của ISA (mở trang mới), khi gặp khó khăn trong đời sống, người Việt tìm đến nơi làm việc, cấp trên hoặc đồng nghiệp nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác (48,9%). Các kênh khác ngoài công ty được so sánh trong trang kết bạn người Việt tại Nhật.

Kỹ sư, nhân viên văn phòng tìm bạn ngoài công ty thế nào?

Cách chắc nhất là một hoạt động có lịch cố định gần nhà hoặc gần ga bạn đi qua mỗi ngày, vì ở nhiều công ty, quan hệ đồng nghiệp chủ yếu gói trong giờ làm và các buổi liên hoan. Dù vậy, đừng bỏ qua các buổi liên hoan: 飲み会 (buổi nhậu sau giờ làm), 歓迎会 (tiệc chào đón) hay 忘年会 (tiệc tất niên) là lúc đồng nghiệp nói chuyện ngoài công việc. Không uống rượu thì gọi đồ uống không cồn; đi vài buổi trong năm đã đủ để mọi người thấy bạn cởi mở. Ăn trưa cùng nhóm vài lần mỗi tuần cũng có tác dụng tương tự.

Ngoài công ty, những chỗ hợp với lịch giờ hành chính:

  • Buổi học nhóm hoặc gặp mặt theo chuyên ngành (勉強会, meetup), nhất là trong ngành IT.
  • Lớp học buổi tối hoặc cuối tuần: tiếng Nhật, thể thao, nấu ăn, nhạc cụ.
  • Làm tình nguyện viên cho lớp học hoặc sự kiện của hiệp hội giao lưu quốc tế (国際交流協会) nơi bạn sống.
  • Đội bóng, nhóm cầu lông, nhóm chạy bộ của người Việt trong khu vực.

Nếu sống ở vùng Tokyo và mỗi ngày mất nhiều thời gian trên tàu, hãy chọn hoạt động gần ga đổi tàu hoặc gần nhà để khỏi bỏ dở giữa chừng. Trang kết bạn người Việt tại Tokyo có thêm gợi ý theo khu vực.

Thực tập sinh, lao động kỹ năng đặc định ở ký túc xá và làm ca thì kết bạn ra sao?

Vòng bạn đầu tiên là người cùng phòng, cùng ca; muốn mở rộng ra ngoài, hãy dùng các kênh hỗ trợ của công ty và hoạt động của địa phương nơi bạn ở.

Sống chung ký túc xá sao cho giữ được bạn

Ở chung là cơ hội thành bạn thân nhanh, nhưng cũng dễ va chạm vì chuyện nhỏ: tiền điện, dọn dẹp, tiếng ồn khi người khác vừa hết ca đêm. Thống nhất sớm vài quy tắc như lịch dọn dẹp, cách chia tiền, giờ giữ yên lặng sẽ giúp giữ hòa khí. Nấu ăn chung, đi chợ chung hay xem bóng đá cùng nhau là cách gần nhau tự nhiên nhất sau giờ làm.

Ở xa trung tâm thì bắt đầu từ đâu

Nếu nhà máy và ký túc xá ở xa trung tâm, hãy bắt đầu từ những chỗ đi xe đạp tới được: lớp tiếng Nhật cộng đồng, lễ hội (祭り) và sự kiện của hội khu phố (自治会・町内会), trung tâm thể thao của thành phố. Những dịp này ít khi cần giỏi tiếng Nhật, và giúp bạn có người quen ngay nơi mình sống. Ở tỉnh nhiều nhà máy như Aichi, trang kết bạn người Việt tại Nagoya và Aichi gợi ý cách kết hợp khu nhà máy với các điểm hẹn ở trung tâm.

Công ty và tổ chức hỗ trợ có thể giúp gì

Với kỹ năng đặc định loại 1 (特定技能1号), ISA quy định (mở trang mới) nơi tiếp nhận (hoặc tổ chức hỗ trợ đã đăng ký, 登録支援機関, được ủy thác) phải thực hiện 10 mục hỗ trợ bắt buộc. Trong đó có thúc đẩy giao lưu với người Nhật, tức là giới thiệu và giúp bạn tham gia các dịp giao lưu với cư dân như hội khu phố, lễ hội địa phương, và có mục tư vấn, tiếp nhận khiếu nại bằng ngôn ngữ bạn hiểu được. Vì vậy bạn hoàn toàn có thể hỏi người phụ trách về sự kiện sắp tới ở địa phương.

Thực tập sinh kỹ năng có thể gọi đường dây tư vấn tiếng Việt của OTIT (mở trang mới): 0120-250-168 (miễn phí), thứ Hai đến thứ Sáu 11:00–19:00, thứ Bảy 9:00–17:00, cho các vấn đề về đời sống và thực tập. Khi cảm giác cô lập đi kèm vấn đề ở chỗ làm, như bị giữ hộ chiếu hay làm thêm giờ không lương, đây là nơi nên gọi trước.

Làm ca, ngày nghỉ lệch với mọi người

Lịch ca khiến bạn khó hẹn với người làm giờ hành chính, nên kênh online giúp tìm người Việt ở gần có lịch giống mình và hẹn đúng vào ngày nghỉ. Tìm Bạn là web app cho người Việt từ 18 tuổi đang sống ở Nhật: người ở gần được gợi ý trước, bạn chọn mục đích (kết bạn, hẹn hò hay mối quan hệ nghiêm túc), và chỉ nhắn tin được khi cả hai cùng thích nhau. Tìm Bạn mới ra mắt, nên ở những vùng ít người Việt, số người bạn thấy quanh mình có thể còn ít. Ưu, nhược điểm của từng kênh online được so sánh trong bài nhóm Facebook, LINE hay nền tảng kết bạn.

Làm nhà hàng, khách sạn, bán lẻ thì kết bạn khó ở điểm nào?

Khó nhất là lệch lịch: bạn thường bận vào buổi tối và cuối tuần, đúng lúc bạn bè làm văn phòng rảnh. Có ba cách xoay xở:

  • Kết bạn ngay trong ca. Đồng nghiệp ở ngành dịch vụ thường gồm cả sinh viên làm thêm và nhân viên chính thức, có người cùng tuổi; vài bữa ăn khuya sau ca giúp gần nhau nhanh hơn.
  • Dùng buổi sáng và ngày thường. Phòng tập, lớp học ban ngày, và sự kiện ngày thường của hiệp hội giao lưu quốc tế nếu nơi bạn ở có tổ chức.
  • Tìm người cùng nhịp. Người làm dịch vụ ở chỗ khác, người làm ca, du học sinh có lịch linh hoạt thường rảnh vào đúng những ngày bạn nghỉ.

Nói rõ lịch của mình với bạn bè cũng quan trọng, để họ không nghĩ bạn đang tránh mặt.

Lịch làm việc quá bận thì giữ các mối quan hệ bằng cách nào?

Hãy giữ liên lạc nhỏ mà đều, và đặt trước một khung gặp cố định thay vì đợi lúc rảnh. Khi tuần nào cũng tăng ca, câu "khi nào rảnh gặp nhé" thường có nghĩa là không gặp.

  • Chọn ít mà chắc. Giữ đều với ba đến năm người quan trọng nhất thay vì cố trả lời mọi nhóm chat.
  • Đặt lịch cố định. Ví dụ bữa tối Chủ nhật đầu tháng, hoặc một cuộc gọi tối thứ Tư; đặt nhắc trên điện thoại.
  • Chia sẻ lịch ca. Gửi lịch ca tháng tới vào nhóm chat để bạn bè biết hôm nào bạn nghỉ.
  • Gộp việc. Đi siêu thị, giặt đồ ở tiệm giặt tự động hay tập gym cùng nhau: không tốn thêm thời gian mà vẫn gặp được nhau.
  • Liên lạc ngắn. Một tin nhắn thoại, một tấm ảnh bữa cơm, một câu hỏi thăm khi biết bạn mình sắp phỏng vấn hay gia hạn visa.
  • Báo trước khi vắng mặt. "Tháng này mình tăng ca nhiều, sang tháng gặp nhé" tốt hơn nhiều so với im lặng ba tuần.
  • Ưu tiên giấc ngủ. Sau ca đêm, ngủ đủ quan trọng hơn một buổi hẹn; người bạn thật sẽ hiểu.

Nếu gặp gỡ nhiều khiến bạn kiệt sức, bài người hướng nội làm sao kết bạn ở Nhật có cách giữ quan hệ mà không quá tải. Còn những ngày nghỉ ở một mình, xem gợi ý trong bài sống ở Nhật một mình.

Làm quen qua mạng khi đi làm ở Nhật cần cẩn thận điều gì?

Cần cẩn thận nhất với lời mời kiếm thêm tiền và mọi yêu cầu liên quan đến tài khoản ngân hàng hay giấy tờ tùy thân.