Vì sao sống ở Nhật lâu mà vẫn khó có bạn?

Khó kết bạn ở Nhật có phải do mình không?

Phần lớn là không: cảm giác thiếu bạn rất phổ biến ở người nước ngoài tại Nhật, kể cả người đã sống nhiều năm. Khảo sát cơ bản về người nước ngoài cư trú (mở trang mới) (在留外国人に対する基礎調査) của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (ISA), thực hiện từ 17/10 đến 9/11/2025 với 8.874 người trả lời, hỏi thẳng: bạn có cảm thấy cô đơn không? Trong 1.677 người Việt tham gia, 59,9% chọn từ mức "thỉnh thoảng" trở lên, trong đó 4,4% "thường xuyên hoặc luôn luôn". Tính chung mọi quốc tịch, tỷ lệ này là 53,3%.

Cô đơn cũng không phải chuyện riêng của người nước ngoài. Khảo sát toàn quốc về sự kết nối giữa con người (mở trang mới) (人々のつながりに関する基礎調査) của Văn phòng Nội các Nhật Bản, thời điểm 1/12/2025, cho thấy gần 4 trên 10 người từ 16 tuổi trở lên (37,7%) có lúc thấy cô đơn. Hai khảo sát khác nhau về đối tượng và cách hỏi nên không so sánh từng con số với nhau được, nhưng cùng nói một điều: cô đơn ở Nhật không hiếm, và không phải dấu hiệu bạn "có vấn đề".

Khảo sát của ISA còn có một chi tiết đáng chú ý. Trong số người Việt từng gặp khó khăn trong sinh hoạt, 17,3% chọn "không hỏi ai" (相談しない) với ít nhất một chuyện khó khăn, cao hơn mức 12,7% của người nước ngoài nói chung. Khi không có ai để hỏi, rắc rối nhỏ dễ thành gánh nặng, và cảm giác một mình càng rõ.

Người lớn cần gì để trở thành bạn bè?

Người lớn cần hai thứ mà thời đi học có sẵn: gặp lại nhau đều đặn, và có đủ nhiều giờ thoải mái bên nhau. Nghiên cứu của Jeffrey Hall (mở trang mới), Đại học Kansas (Mỹ), đăng trên tạp chí Journal of Social and Personal Relationships năm 2018, khảo sát người trưởng thành vừa chuyển đến nơi ở mới và sinh viên năm nhất. Ước tính của ông: khoảng 50 giờ bên nhau để từ người quen thành bạn xã giao, và hơn 200 giờ trước khi có thể coi nhau là bạn thân. Nghiên cứu cũng nhận thấy giờ làm việc cùng nhau không có tác dụng nhiều bằng giờ đi chơi, trò chuyện, đùa giỡn.

Nghiên cứu làm ở Mỹ nên con số chỉ để tham khảo, nhưng cơ chế thì ai cũng thấy quen. Thời đi học, bạn ngồi cạnh nhau năm, sáu tiếng mỗi ngày, số giờ đó tự tích lại mà không cần hẹn. Khi đã đi làm, mọi lần gặp đều phải sắp xếp. Làm một phép tính đơn giản: nếu mỗi tháng bạn gặp một người quen hai tiếng, 50 giờ là hơn hai năm.

Vì sao người lớn khó kết bạn sau khi chuyển sang Nhật?

Vì cuộc sống ở Nhật thường cắt bớt đúng những điều kiện tình bạn cần: thời gian rảnh trùng nhau, khoảng cách gần, ngôn ngữ chung và cảm giác sẽ còn gặp nhau lâu dài.

Ca làm và ngày nghỉ lệch nhau

Theo số liệu cuối năm 2025 của ISA (mở trang mới), trong 681.100 người Việt ở Nhật có 189.756 thực tập sinh kỹ năng (技能実習) và 164.352 người diện kỹ năng đặc định (特定技能), cộng lại khoảng 52%. Nhiều công việc thuộc hai diện này làm theo ca, tăng ca hoặc nghỉ vào ngày thường, nên bạn rảnh khi người khác đi làm và ngược lại. Du học sinh thì chia thời gian giữa lớp học và baito. Hẹn được một buổi mà ba, bốn người cùng rảnh có khi mất vài tuần. Người làm ca có thể xem thêm cách tìm bạn khi đi làm ở Nhật.

Đồng nghiệp chưa chắc thành bạn

Bạn có thể ở cạnh đồng nghiệp bốn mươi tiếng mỗi tuần mà vẫn không thân, và điều đó khớp với nghiên cứu ở trên: giờ làm việc không phải giờ để quen nhau. Ở nhiều nơi làm việc tại Nhật, người ta giữ ranh giới khá rõ giữa công việc và đời tư; đồng nghiệp người Nhật có thể lịch sự, tốt bụng nhưng ít khi rủ đi chơi cuối tuần. Còn với đồng nghiệp người Việt ở cùng ký túc xá, gặp nhau cả ngày lại dễ thành mệt, và ai cũng muốn giữ chút riêng tư.

Người Việt sống rải rác khắp các tỉnh

Người Việt ở Nhật đông nhưng không tập trung một chỗ. Cuối năm 2025, tám tỉnh có nhiều người Việt nhất (Aichi, Osaka, Tokyo, Saitama, Kanagawa, Chiba, Hyogo, Fukuoka) cộng lại chỉ khoảng 58% tổng số, nghĩa là cứ 10 người thì hơn 4 người sống ở 39 tỉnh còn lại. Tính từ bảng số liệu theo tỉnh của ISA, người Việt là nhóm người nước ngoài đông nhất ở 33 trên 47 tỉnh. Nhiều người làm việc ở thị trấn nhỏ, nơi người Việt gần nhất cách vài ga tàu, hoặc cả công ty chỉ có hai, ba người Việt. Bức tranh chung về nơi người Việt sống và cách họ làm quen có trong trang kết bạn người Việt tại Nhật Bản.

Ngôn ngữ và cảm giác không biết bắt đầu từ đâu

Nhiều người muốn tham gia hoạt động ở nơi mình sống nhưng vướng ngay bước đầu. Trong khảo sát của ISA, khi được hỏi về khó khăn khi tham gia hoạt động địa phương, 23,0% người Việt nói không biết đang có những hoạt động gì, 21,7% lo không nói chuyện được, và 11,3% lo người địa phương không đón nhận mình. Nhu cầu có sẵn, chỉ thiếu cửa vào.

Ai cũng nghĩ mình chỉ ở tạm

Nhiều người sang Nhật theo diện có thời hạn, với kế hoạch vài năm rồi về. Tâm lý "ở tạm" khiến việc đầu tư vào một tình bạn mới có vẻ không đáng, còn nhìn bạn bè lần lượt về nước hay chuyển tỉnh làm người ở lại ngại bắt đầu lại từ đầu. Thực ra nhiều tình bạn tốt vẫn giữ được sau khi một người về Việt Nam, còn chờ "ổn định rồi mới kết bạn" thì có thể chờ mãi.

Sống ở Nhật càng lâu thì có dễ kết bạn hơn không?

Không hẳn: thời gian giúp bạn quen việc, quen tiếng và quen đường, nhưng vòng bạn bè từ những năm đầu thường mỏng dần. Bạn cùng trường tiếng hay cùng đợt thực tập về nước hoặc chuyển đi nơi khác. Người lập gia đình, có con thì ít thời gian hơn. Còn bạn thì đã qua giai đoạn mà mọi người xung quanh cũng đang tìm bạn như mình, trong khi người mới sang thường trẻ hơn, lịch sinh hoạt khác, không dễ hòa vào.

Có thêm một cái bẫy thói quen. Sau vài năm, lịch đi làm, về nhà, cuối tuần đi chợ và gọi điện về Việt Nam đã khép kín, không còn chỗ trống nào để gặp người mới. Vì vậy kết bạn khi đã sống lâu thường đòi hỏi chủ động hơn lúc mới sang, chứ không dễ hơn.

Điều gì thực sự giúp người lớn có bạn ở Nhật?

Điều thường giúp được không phải cố trở nên hoạt ngôn hơn, mà là sắp xếp lại hoàn cảnh để những lần gặp lặp lại tự xảy ra. Bảng dưới gợi ý cách gỡ cho từng nguyên nhân ở trên.

Nếu dùng app hay website để tìm người ở gần, hãy nắm trước vài nguyên tắc kết bạn online an toàn ở Nhật, nhất là với lần gặp đầu tiên.

Mục tiêu cũng không cần là thật nhiều bạn. Khảo sát toàn quốc của Văn phòng Nội các cho thấy trong những người có ai đó để nhờ cậy khi gặp khó khăn, chỉ 2,7% thường xuyên hoặc luôn luôn thấy cô đơn; ở những người không có ai, tỷ lệ này là 25,1%. Một, hai người đáng tin ở gần đã thay đổi rất nhiều.

Từ đây, bước tiếp theo tùy hoàn cảnh của bạn. Nếu bạn sống một mình và muốn một kế hoạch cụ thể cho các ngày nghỉ, xem cách xây vòng bạn bè khi sống ở Nhật một mình. Nếu đám đông làm bạn mệt, cách kết bạn dành cho người hướng nội đi theo nhịp nhẹ nhàng hơn. Còn nếu muốn bắt đầu từ một sở thích như bóng đá, cầu lông hay nấu ăn, hãy tìm cộng đồng người Việt cùng sở thích ở Nhật.